Bulunduğum Yerden Bursa Karacabey Kaç Kilometre? Bir Mesafe Değil, Sosyal Adalet Meselesi
Bazen gündelik hayatta fark etmeden öyle çok şey birikiyor ki, her şeyin daha geniş bir perspektiften değerlendirilmesi gerekiyor. Bugün, Bulunduğum yerden Bursa Karacabey kaç kilometre? sorusuna odaklanmak, bana aslında mesafeden çok daha fazlasını düşündürdü. Mesafe dediğimizde aklımıza sadece bir şehirden başka bir şehire olan fiziksel uzaklık gelirken, aslında bu mesafenin toplumsal, ekonomik ve cinsiyet temelli anlamlarını da göz önünde bulundurmalıyız. İstanbul gibi büyük bir şehirde yaşayan biri olarak, her gün farklı toplumsal gruplarla karşılaşıyorum. Bu grupların her birinin “mesafe” ile ilişkisi çok farklı. Belki de bu basit bir soru üzerinden toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adaletin nasıl şekillendiğine dair bir şeyler söylemek mümkün.
Mesafe: Fiziksel Bir Ölçüden Sosyal Bir Kavramı Anlamaya
İstanbul’dan Bursa Karacabey’e olan mesafeyi düşündüğümde, gözümde hemen bir harita beliriyor: Yola çıktığınızda 150 kilometre civarında bir mesafe var. Ama bir yanda, toplumsal hayatı gözlemleyerek yaşarken, aslında mesafe dediğimiz şeyin sadece bir yerden başka bir yere ulaşmak olmadığını anlıyorum. Toplumda pek çok farklı grup var ve her birinin “mesafeyle” ilişkisi farklı. Geçen gün sabah işe gitmek için otobüse bindiğimde, sokakta gördüğüm bir sahne aklımdan çıkmıyor. Genç bir kadın, omuzunda ağır çantasıyla, kalabalıkta yürümek zorunda kalıyordu. Birkaç adım ileride, yaşlı bir adam oldukça rahat yürüyebiliyordu. O an fark ettim ki, fiziksel mesafe belki de sadece bir rakam değil, aynı zamanda bir çeşit erişilebilirlik meselesi. Kadın, ağır yükü ve yorgunluğu ile mesafe olarak daha fazla zorluk yaşıyor, ama belki de bu sadece fiziksel değil, toplumsal cinsiyetin getirdiği bir yük.
Toplumsal Cinsiyet ve Erişilebilirlik: Kadınların Karşılaştığı Engel
Bursa Karacabey gibi bir yere mesafeyi düşünürken, kadınların nasıl bir ulaşım deneyimi yaşadığına dair düşündüm. İstanbul’da toplu taşımada kadınlar için her şey her zaman rahat olmuyor. Özellikle kalabalık otobüslerde, metrolarda bir kadının hareket özgürlüğü kısıtlanabiliyor. Kadınlar, bazen şehri fiziksel olarak kat edebilseler de, toplumsal olarak karşılaştıkları engeller yüzünden asıl mesafe, başka bir yerde oluşuyor. Bu engellerin en belirgin örneklerinden biri, toplu taşımada yaşanan tacizler ya da güvenlik endişeleri. Kadınlar, bazen sadece bir yerden başka bir yere gitmek için uğradıkları engeller yüzünden mesafeyi daha uzun, daha zor algılayabiliyorlar.
Bir arkadaşım geçenlerde, ofisten evine dönerken yaşadığı bir olayı anlattı. Yağmur yağıyor, yollar kaygan, otobüsler tıka basa dolmuş ve gece saatleri. Evinin bulunduğu semte gitmek için yaklaşık 45 dakika süren bir yolculuk yapacakken, kendisini güvensiz hissediyor. “Ya biri gelip çantasını alırsa?”, “Ya birisi bana zarar verirse?” gibi sorular kafasında dönüp duruyor. Bu noktada fiziksel mesafe, gerçek mesafe olmaktan çıkıyor. Kadınların yaşadığı güvensizlik duygusu, her bir kilometreyi bir engel haline getiriyor.
Çeşitlilik ve Sosyal Adalet: Herkesin Mesafesi Farklı
Herkesin yaşadığı mesafe de farklı. Sosyal adalet, toplumda farklı grupların ne kadar eşit mesafede olduğuyla doğrudan ilgili. Burada, insanların ulaşım imkanları, yaşam standartları, eğitim imkanları gibi faktörler devreye giriyor. Mesela, ekonomik durumu iyi olmayan birinin ulaşımı da, zengin birinin ulaşımına kıyasla çok daha zor olabiliyor. Toplumda her birey, farklı bir toplumsal mesafeye sahiptir. İşyerinde, otobüste ya da herhangi bir kamusal alanda, mesafelerin bazen fiziksel değil, ekonomik ve sosyal olduğunu fark ediyorum.
Geçen hafta, bir grup öğrenci ile konuşuyordum. Aralarındaki biri, Bursa’dan İstanbul’a her hafta gelmek zorunda kaldığını söyledi. “Günde 3 saat yolda geçiyor,” dedi. Hangi mesafeyi kat ettiğini düşündüğümde, sadece kilometrelerce yolu değil, eğitim hayatındaki fırsat eşitsizliğini de gördüm. Belki de ulaşım imkanları ve mesafe, farklı gruplar arasındaki eşitsizliği daha da derinleştiriyor. O öğrencinin yaşadığı zorluk, başkalarının sadece birkaç kilometreyi geçerek ulaşabileceği mesafelerle karşılaştırılamaz.
Gelecekteki Mesafeler: Adaletli Ulaşım ve Erişilebilirlik
Gelecekte bu mesafelerin nasıl şekilleneceğini düşündüğümde, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adaletin ne kadar önemli olduğunu daha iyi anlıyorum. Belki de Bursa Karacabey gibi bir yere olan fiziksel mesafeyi bir kenara bırakırsak, gelecekte “mesafe” dediğimiz şeyin daha az fark yaratması gerektiği bir dünya mümkün olacak. Herkesin aynı mesafede, aynı fırsatlar ve aynı güvenlikte hareket etmesi gereken bir dünyada, ulaşım sadece fiziksel değil, sosyal anlamda da eşit olmalı.
Toplumun farklı kesimleri için eşit fırsatlar yaratılabilir mi? Bu mesafeleri kısaltmak için ulaşımda toplumsal cinsiyet ve ekonomik eşitsizlikleri nasıl ortadan kaldırabiliriz? Herkesin güven içinde, eşit şartlarla bir yerden başka bir yere ulaşabilmesi için ne gibi adımlar atılmalı? İşte bu sorular, şehri daha adil ve herkes için erişilebilir bir hale getirme adına önemli. Mesafeleri sadece kilometrelerle değil, toplumdaki eşitsizliklerle de ölçmeliyiz.
Sonuç: Mesafeyi Anlamak
Bulunduğum yerden Bursa Karacabey’e olan mesafe belki 150 kilometre, ama aslında bu mesafeyi her gün yaşadığımız toplumsal engeller, fırsat eşitsizlikleri ve güvenlik sorunları daha karmaşık hale getiriyor. Sosyal adaletin sağlanması, ulaşımın sadece fiziksel değil, toplumsal anlamda da herkes için eşit olmasıyla mümkün olacak. Bir yerden başka bir yere gitmek, sadece mesafe değil, herkesin hakkı olan eşit fırsatlar, güven ve erişilebilirlik meselesidir.